اطلاعات مقاله
نویسنده,سعید جعفری
شغل,روزنامهنگار
۷ ساعت پیش
با تصمیم وزرای خارجه اتحادیه اروپا، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به فهرست سازمانهای تروریستی این قاره اضافه شد. اقدامی که در واکشن به سرکوب خشونتآمیز معترضان در تظاهرات اخیر صورت گرفت.
هرچند این نخستین بار است که اتحادیه اروپا یک نیروی نظامیِ وابسته به یک دولت را در چنین فهرستی قرار میدهد، اما برای سپاه پاسداران تجربهای بیسابقه نیست و این نهاد در سالهای اخیر بهتدریج در فهرستهای تروریستی شماری از کشورها قرار گرفته است.
ایالات متحده، آوریل ۲۰۱۹
در آوریل سال ۲۰۱۹، دولت دونالد ترامپ تصمیم گرفت کل مجموعه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست «سازمانهای تروریستی خارجی» آمریکا (افتیاو) قرار دهد. این نخستین بار بود که یک کشور، یک نهاد رسمی نظامی وابسته به یک دولت حاکم را در چنین فهرستی قرار میداد. این تصمیم در همان ابتدا بحثهای حقوقی گستردهای را درباره امکان و پیامدهای چنین اقدامی برانگیخت، اما در نهایت دولت اول آقای ترامپ آن را اجرایی کرد.
پیش از این اقدام، برخی کشورها شاخههایی از سپاه پاسداران، مانند «نیروی قدس»، یا فرماندهان و مقامهای ارشد این نهاد نظامی، سیاسی و اقتصادی را هدف تحریم قرار داده بودند. همچنین عربستان سعودی و بحرین پیشتر سپاه پاسداران را در فهرستهای ملی مرتبط با تروریسم قرار داده بودند، اما قرار گرفتن کل سپاه در فهرست افتیاو آمریکا که پیامدهای حقوقی و فرامرزی گستردهتری دارد، برای نخستین بار در دولت آقای ترامپ انجام شد.
فهرست افتیاو، یک چارچوب حقوقی مشخص در قانون آمریکا است که وزارت خارجه این کشور بر اساس آن، گروهها و نهادهایی را که تهدیدی برای امنیت ملی آمریکا تلقی میشوند، در رده سازمانهای تروریستی خارجی قرار میدهد.
تفاوت اصلی میان فهرست افتیاو و فهرستهای ملی تروریستی که برخی کشورها از جمله عربستان سعودی و بحرین استفاده میکنند، در دامنه اثرگذاری و پیامدهای حقوقی آنهاست. فهرستهای ملی معمولا در چارچوب قوانین داخلی همان کشور تعریف میشوند و تمرکز اصلی آنها بر مسدودسازی داراییها، جرمانگاری تامین مالی تروریسم و اعمال محدودیتهای بانکی و اداری در داخل قلمرو آن کشور است. اثر این فهرستها عمدتا داخلی و منطقهای است و الزاما پیامد فرامرزی گسترده ندارد.
در آوریل سال ۲۰۱۹، دولت دونالد ترامپ تصمیم گرفت کل مجموعه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست «سازمانهای تروریستی خارجی» آمریکا (افتیاو) قرار دهد
در مقابل، قرار گرفتن یک نهاد در فهرست افتیآو آمریکا پیامدهایی بهمراتب گستردهتر دارد. بر اساس این چارچوب، هرگونه حمایت مادی، مالی، لجستیکی یا حتی ارائه خدمات به آن نهاد، برای اتباع و شرکتهای آمریکایی جرم محسوب میشود و زمینه اعمال تحریمهای ثانویه و پیگرد قضایی فراتر از مرزهای آمریکا را فراهم میکند. به همین دلیل، اثر عملی افتیآو تنها محدود به داخل آمریکا نیست و میتواند شرکتها، بانکها و نهادهای خارجی را نیز، به دلیل ترس از پیامدهای حقوقی، به قطع همکاری وادار کند.
از همین رو بود که قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست افتیآو در سال ۲۰۱۹، نه صرفا یک اقدام نمادین یا سیاسی، بلکه تصمیمی با آثار حقوقی و اقتصادی بیسابقه تلقی شد؛ تصمیمی که سطح تقابل را از تحریمهای متعارف و فهرستهای ملی، به مرحلهای جدید و پرهزینهتر ارتقا داد.
